Tương lai eSIM 2030: 6 xu hướng định hình ngành viễn thông toàn cầu

Có một câu hỏi mà có lẽ bạn, cũng như nhiều người trong ngành viễn thông, từng âm thầm tự hỏi mỗi khi cầm trên tay một chiếc iPhone mới: “Năm năm nữa, chúng ta còn cắm SIM vào điện thoại không?”. Câu trả lời không nằm ở một mốc thời gian duy nhất, mà trải dài qua sáu xu hướng lớn đang dần rõ nét trong giai đoạn 2025-2030. Nếu Apple Watch Series 3 năm 2017 là thời điểm eSIM bắt đầu đến gần hơn với người dùng phổ thông, thì 5 năm tới sẽ là giai đoạn công nghệ này định hình lại ngành viễn thông toàn cầu, không bằng một cú nổ lớn, mà bằng hàng nghìn thay đổi nhỏ từ nhà mạng, hãng chipset, chính phủ và chính thói quen của người dùng.

iSIM phổ biến từ 2027-2028: Khi SIM biến mất hoàn toàn vào chip

Nếu bạn từng nghĩ eSIM đã đủ nhỏ, thì iSIM còn đi xa hơn một bước. Khác với eSIM vẫn cần một chip riêng được hàn trên bo mạch, iSIM, tức Integrated SIM, tích hợp trực tiếp toàn bộ chức năng eUICC vào bộ xử lý chính của thiết bị. Nói dễ hiểu, đây giống như cách Apple từng đưa GPU vào chung với CPU trên Apple Silicon: chức năng vẫn giữ nguyên, nhưng không còn tồn tại như một linh kiện tách biệt.

Theo phân tích của Counterpoint Research, iSIM sẽ phát triển qua hai làn sóng chính. Làn sóng đầu tiên dự kiến bùng nổ trong nhóm ứng dụng IoT giai đoạn 2027-2028, với sự dẫn dắt của các hãng modem IoT như Quectel, Telit, Sequans cùng các nhà cung cấp eUICC như Kigen, G+D và Thales. Làn sóng thứ hai sẽ diễn ra chậm hơn ở smartphone, khi mức độ phổ biến dự kiến tăng tốc sau năm 2028, đặc biệt khi các thế hệ Snapdragon và Apple Silicon mới tích hợp sẵn chức năng eUICC vào SoC.

Một số cột mốc đáng chú ý của iSIM đã xuất hiện khá rõ trong vài năm gần đây:

Lý do iSIM được kỳ vọng dần thay thế eSIM trong 5-7 năm tới nằm ở ba lợi ích rất thực tế. Thứ nhất, iSIM giúp tiết kiệm không gian PCB và chi phí linh kiện, từ đó tạo điều kiện để thiết bị mỏng hơn hoặc có thêm không gian cho pin lớn hơn. Thứ hai, khi không còn khe SIM tray và không cần chip eSIM riêng, thiết bị có thể cải thiện độ kín nước, đặc biệt với các chuẩn IP68 hoặc IP69. Thứ ba, iSIM giúp đơn giản hóa quy trình sản xuất hàng loạt, điều rất quan trọng với các thiết bị IoT nhỏ, giá rẻ và được sản xuất với số lượng lớn.

Apple cũng được kỳ vọng sẽ đi theo hướng tích hợp iSIM vào các thế hệ Apple Silicon tiếp theo, có thể xuất hiện cùng iPhone 18 hoặc iPhone 19 trong giai đoạn 2026-2027. Tuy nhiên, tính đến giữa năm 2026, hãng vẫn chưa công bố lộ trình chính thức. Khi điều này xảy ra, chip SIM riêng biệt sẽ bắt đầu bước vào giai đoạn biến mất một cách âm thầm, tương tự cách jack tai nghe 3,5 mm rời khỏi smartphone từ năm 2016.

SGP.33 IoT certification 2026: Mở đường cho IoT mass-market

Trong năm 2026, có một mốc kỹ thuật không quá ồn ào nhưng có thể trở thành cú hích lớn cho thị trường IoT: chuẩn SGP.33. Global Certification Forum, gọi tắt là GCF, dự kiến bắt đầu áp dụng SGP.33 làm chuẩn chứng nhận cho thiết bị IoT eSIM từ đầu năm 2026. Nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng có thể hiểu đơn giản rằng SGP.33 là bộ đặc tả kiểm thử đi kèm chuẩn SGP.32 mà GSMA ban hành ngày 26 tháng 5 năm 2023, giúp bảo đảm các thiết bị IoT eSIM trên thị trường có thể vận hành theo cùng một ngôn ngữ kỹ thuật.

Ý nghĩa thực tế của SGP.33 là mở đường cho nhiều nhóm thiết bị IoT khác nhau đạt chứng chỉ thống nhất. Đây là yếu tố rất quan trọng nếu eSIM muốn bước ra khỏi phạm vi smartphone và wearable để đi vào những hệ thống kết nối quy mô lớn.

Một số use case có thể trở nên phổ biến trong vài năm tới gồm:

Theo phân tích của Trusted Connectivity Alliance, các sản phẩm đầu tiên đạt chứng chỉ SGP.33 dự kiến xuất hiện vào cuối năm 2026, từ đó kéo theo làn sóng mass-market trong giai đoạn 2027-2028. Tổ chức này cũng ước tính khoảng 50 triệu eSIM tương thích SGP.32 sẽ được quản lý vào cuối năm 2027. Nếu muốn hiểu sâu hơn về kiến trúc phía sau quá trình chuyển đổi này, bạn có thể đọc thêm bài eSIM IoT là gì, trong khi bài GSMA eSIM tiêu chuẩn sẽ giúp nhìn tổng thể 7 chuẩn SGP của GSMA.

NTN cellular satellite: Khi eSIM kết nối qua vệ tinh

Một cuộc cách mạng đang diễn ra âm thầm ngay phía trên chúng ta. Hàng nghìn vệ tinh quỹ đạo thấp đang dần phủ kín bầu trời, mang theo lời hứa rằng ngay cả khi bạn ở giữa biển, trên vùng núi cao hoặc lạc đường tại khu vực không có sóng di động, chiếc điện thoại trong túi vẫn có thể gửi tín hiệu cứu hộ. Công nghệ đứng sau khả năng này là NTN, viết tắt của Non-Terrestrial Network, tức mạng cellular qua vệ tinh quỹ đạo thấp.

Trong giai đoạn 2024-2026, NTN đang chuyển nhanh từ thử nghiệm sang thương mại hóa. eSIM đóng vai trò quan trọng vì nó giúp người dùng phổ thông tiếp cận kết nối vệ tinh dễ dàng hơn, không cần đổi SIM, không cần thiết bị chuyên dụng và vẫn giữ nguyên profile di động.

Ba cột mốc đáng chú ý đang định hình lĩnh vực này gồm:

Với eSIM, tác động của xu hướng này rất gần với đời sống. Hãy hình dung bạn đang lái xe đường dài trên tuyến Hồ Chí Minh phía Tây, đi qua một đoạn không có sóng di động. Trong tương lai gần, eSIM trên thiết bị có thể tự chuyển sang kết nối vệ tinh, trong khi profile, số điện thoại và trải nghiệm liên lạc vẫn được giữ nguyên. Người dùng không cần đổi SIM, không phải đăng ký dịch vụ riêng hay mang theo thiết bị phụ trợ.

Tại Việt Nam, lĩnh vực này vẫn đang ở giai đoạn chờ chính sách. Tính đến năm 2025, chính phủ chưa cấp phép chính thức cho Starlink, dù đã có những thảo luận liên quan. Giai đoạn 2025-2026 có thể chứng kiến thay đổi chính sách, đặc biệt khi 5G được triển khai rộng hơn và nhu cầu bổ sung vùng phủ tại vùng sâu, vùng xa, biển đảo ngày càng rõ rệt.

5G IoT explosion: Hàng tỷ thiết bị kết nối qua eSIM và iSIM

Quy mô thị trường eSIM và iSIM đến năm 2030 là một trong những chủ đề được dự báo nhiều nhất trong ngành viễn thông, đồng thời cũng là chủ đề thường xuyên được điều chỉnh. GSMA Intelligence trong báo cáo “eSIM/iSIM Industry Outlook” đầu năm 2022 từng đưa ra con số rất tham vọng: khoảng 6,7 tỷ kết nối eSIM và iSIM toàn cầu vào năm 2030, gấp bốn lần so với thời điểm đó. Tuy nhiên, các bản cập nhật sau đó đã hạ dự báo xuống gần 4,9 tỷ kết nối, phản ánh thực tế rằng tốc độ adoption đang chậm hơn kỳ vọng ban đầu.

Dù con số cuối cùng là 4,9 tỷ hay 6,7 tỷ, ba nhóm thị trường vẫn được kỳ vọng dẫn dắt tăng trưởng. Thứ nhất là smartphone eSIM, với dự báo của Counterpoint Research rằng 82% smartphone sẽ hỗ trợ eSIM vào năm 2030, tương đương 70% trên toàn bộ cellular devices, cùng hơn 9 tỷ thiết bị eSIM-capable được xuất xưởng lũy kế đến cuối thập kỷ. Thứ hai là IoT triển khai quy mô lớn, trong đó smart city tại Hà Nội và TP.HCM, smart agriculture ở đồng bằng sông Cửu Long và fleet tracking xuyên quốc gia là những use case đáng chú ý tại Việt Nam. Thứ ba là wearable, không chỉ dừng ở Apple Watch hay Galaxy Watch mà còn mở rộng sang Xiaomi Watch, Huawei Watch, Fitbit và Garmin.

Phía sau làn sóng này là ba công nghệ cellular IoT cùng tồn tại, mỗi công nghệ phục vụ một nhu cầu khác nhau:

Khung tăng trưởng lớn nhất vẫn đến từ 5G. Ericsson Mobility Report tháng 11 năm 2024 dự báo thế giới sẽ có 6,3 tỷ thuê bao 5G vào cuối năm 2030, tương đương khoảng 53% tổng số thuê bao di động toàn cầu. Báo cáo này cũng dự kiến 5G sẽ vượt 4G để trở thành công nghệ truy cập chủ đạo từ cuối năm 2027. Riêng khu vực MENA, tức Trung Đông và Bắc Phi, tỷ lệ 5G được dự báo đạt khoảng 60%, cao hơn mức trung bình toàn cầu nhờ đầu tư hạ tầng mạnh từ các quốc gia vùng Vịnh.

Đà tăng trưởng của 5G kéo theo nhu cầu eSIM và iSIM vì gần như mọi thiết bị 5G mới ra mắt từ năm 2024 đều hỗ trợ eSIM. Phần hạ tầng backend phía sau làn sóng này dựa trên SM-DP+ và SM-DS, nội dung sẽ được phân tích kỹ hơn trong bài SM-DP+ và SM-DS là gì.

Apple bỏ SIM tray toàn cầu: Khi nào và ở đâu?

Khi Apple loại bỏ hoàn toàn khe SIM vật lý trên iPhone 14 bản Mỹ vào ngày 7 tháng 9 năm 2022, không ít người trong ngành xem đây là một canh bạc lớn. Nhiều người dùng cũng phản đối vì thói quen dùng SIM vật lý đã tồn tại quá lâu. Tuy nhiên, ba năm sau, khi iPhone 17 ra mắt vào tháng 9 năm 2025, Apple đã cho thấy hãng không có ý định quay đầu, mà tiếp tục mở rộng chính sách eSIM-only sang nhiều thị trường mới.

Đây không còn là dự báo, mà đã trở thành hiện thực tại một số khu vực. Câu hỏi hiện nay không phải Apple có bỏ SIM tray hay không, mà là khi nào chính sách này mở rộng sang UK, châu Âu và châu Á, đặc biệt là Việt Nam.

Lý do Apple có thể làm điều này ở Mỹ trước tiên nằm ở sức mạnh thị phần. Counterpoint Research ghi nhận Apple chiếm khoảng 55-65% thị phần smartphone Mỹ giai đoạn 2022-2024, từng đạt đỉnh 64% trong quý 4 năm 2023. Đây là tỷ lệ đủ lớn để khi Apple đưa ra yêu cầu kỹ thuật với các carrier, nhà mạng rất khó từ chối. Cùng logic đó giúp Apple mở rộng eSIM-only sang Canada, Nhật Bản, Mexico, UAE và một số quốc gia khác trong cùng đợt iPhone 17.

Tại Việt Nam, bối cảnh khác hơn nhiều. Apple có thị phần nhỏ hơn đáng kể, trong khi người dùng vẫn quen với dual SIM cho nhu cầu công việc và cá nhân. Nếu bỏ khe SIM quá sớm, Apple có thể tự làm giảm sức cạnh tranh tại những thị trường còn phụ thuộc nhiều vào SIM vật lý.

Với người Việt mua iPhone xách tay từ Mỹ, Canada, Nhật Bản hoặc Mexico, tác động đã rất rõ. Các dòng iPhone 14, 15, 16 và 17 bản eSIM-only khi về Việt Nam sẽ không có khe SIM vật lý, vì vậy người dùng buộc phải kích hoạt eSIM của Viettel, VinaPhone, MobiFone hoặc Vietnamobile ngay từ lần đầu sử dụng. Câu chuyện kéo dài hơn 20 năm dẫn đến quyết định này được phân tích chi tiết trong bài lịch sử phát triển eSIM, đặc biệt ở phần Apple và Samsung chọn hai hướng tiếp cận gần như đối lập.

Xem thêm: Lỗi eSIM thường gặp: 10 vấn đề và cách khắc phục từng bước

Việt Nam đến năm 2030: Lộ trình SGP.32 IoT và 5G eSIM

Việt Nam đang ở một vị trí khá đặc biệt trong hành trình eSIM toàn cầu. So với Mỹ, Singapore hay UAE, thị trường trong nước chậm hơn khoảng 4-5 năm về mức độ adoption, nhưng đã bắt đầu có những tín hiệu chính sách rõ ràng để rút ngắn khoảng cách. Cú huých đáng chú ý nhất đến từ Quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông giai đoạn 2021-2030, được Thủ tướng phê duyệt qua Quyết định 36/QĐ-TTg ngày 11 tháng 1 năm 2024.

Văn bản này đặt mục tiêu mở rộng mạnh hạ tầng số quốc gia, trong đó eSIM và iSIM được xác định là một trong những xu hướng đáng khuyến khích cho thiết bị IoT và 5G. Đây có thể xem là tín hiệu chính sách rõ ràng đầu tiên ở cấp Chính phủ về vai trò của công nghệ này trong hạ tầng kết nối tương lai.

Từ phía nhà mạng, lộ trình 5 năm tới có thể hình dung qua 4 giai đoạn:

Ba use case được kỳ vọng dẫn dắt thị trường Việt Nam gồm smart agriculture tại đồng bằng sông Cửu Long, fleet tracking logistics và smart city tại Hà Nội, TP.HCM. Với smart agriculture, cảm biến đo độ mặn, độ ẩm đất và các chỉ số môi trường có thể hỗ trợ nông dân thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu. Với logistics, eSIM giúp phương tiện vận tải kết nối liên tục trên tuyến Bắc – Nam và các hành lang xuyên biên giới Việt Nam, Lào, Campuchia. Với smart city, các hệ thống đèn giao thông thông minh, smart meter điện nước và camera giám sát có thể vận hành ổn định hơn nhờ kết nối di động linh hoạt.

Về tỷ lệ phổ cập cụ thể đến năm 2030, cần nhìn nhận thận trọng. Bộ TT&TT chưa công bố dự báo chính thức nào về eSIM penetration tại Việt Nam đến năm 2030. Dựa trên xu hướng toàn cầu, trong đó GSMA Intelligence ước tính eSIM penetration toàn cầu đạt khoảng 57,7% vào năm 2030, cùng mức độ phổ cập smartphone trong nước, SimPM ước tính Việt Nam có thể đạt khoảng 30-40% smartphone eSIM penetration vào năm 2030. Đây là ước tính nội bộ, không phải số liệu chính thức, nhưng vẫn cho thấy một bước nhảy lớn so với hiện tại.

Nếu bạn đang chuẩn bị đi quốc tế và muốn dùng eSIM thay cho roaming truyền thống, có thể tham khảo các gói eSIM Hàn Quốc, một trong những điểm đến phổ biến nhất với người dùng SimPM.

Xem thêm: eSIM hoạt động như thế nào? Cơ chế 4 bước giải thích đơn giản

Những điều có thể không xảy ra như dự báo

Bức tranh đến đây có vẻ khá lạc quan: hàng tỷ kết nối eSIM, 82% smartphone hỗ trợ eSIM, vệ tinh phủ rộng hơn, Apple từng bước bỏ SIM tray. Tuy nhiên, forecast công nghệ chưa bao giờ chính xác tuyệt đối. Việc GSMA Intelligence từng điều chỉnh dự báo eSIM năm 2030 từ 6,7 tỷ xuống gần 4,9 tỷ kết nối là một chỉ báo rõ ràng rằng tốc độ adoption thực tế thường chậm hơn kỳ vọng.

Có năm rủi ro lớn có thể khiến những con số trong các phần trên không diễn ra đúng như dự báo:

Câu chuyện GSMA Intelligence hạ forecast từ 6,7 tỷ xuống 4,9 tỷ là minh chứng rõ nhất cho thực tế này. Khi báo cáo Industry Outlook 2022 được công bố, nhiều người trong ngành còn cho rằng con số 6,7 tỷ đã khá thận trọng. Tuy nhiên, hai năm sau, dự báo phải điều chỉnh vì hạ tầng tại châu Phi, Đông Nam Á và Nam Á phát triển chậm hơn kỳ vọng. Đây là bài học quan trọng cho bất kỳ ai đang đặt cược vào timeline công nghệ trong 5-10 năm tới.

SIM vật lý vẫn tồn tại đến năm 2035

Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng SIM vật lý nhiều khả năng vẫn còn được bán đến tận năm 2035, dù eSIM và iSIM đã chiếm phần lớn thị trường. Theo dự báo của GSMA Intelligence, tỷ lệ giữa SIM vật lý và eSIM/iSIM sẽ thay đổi dần qua từng giai đoạn.

Vậy 10% SIM vật lý còn lại vào năm 2035 đến từ đâu? Chủ yếu là từ những nhóm thị trường đặc thù, nơi yếu tố giá rẻ, thói quen và hạ tầng vẫn đóng vai trò rất lớn.

Bài học từ quá trình chuyển đổi 3G sang 5G cho thấy công nghệ cũ thường tồn tại song song với công nghệ mới trong khoảng 10-15 năm. Mạng 2G hiện vẫn còn ở nhiều quốc gia dù 5G đã thương mại từ năm 2019. SIM vật lý nhiều khả năng cũng sẽ đi theo lộ trình tương tự: biến mất dần khỏi flagship, nhưng vẫn tồn tại lâu hơn ở phân khúc giá rẻ và những thị trường có hạ tầng phát triển chậm.

Trong khi chờ đợi những xu hướng lớn của 5 năm tới dần trở thành hiện thực, bạn có thể bắt đầu trải nghiệm eSIM ngay từ chuyến đi quốc tế sắp tới, dù đó là Hàn Quốc mùa hoa anh đào, Nhật Bản mùa thu lá đỏ hay một kỳ nghỉ Đông Nam Á cuối năm. SimPM hiện cung cấp các gói eSIM cho hơn 200+ quốc gia, kèm hotline tư vấn 24/7 qua Zalo và website simpm.vn. Bạn chỉ cần cho biết điểm đến, đội ngũ tư vấn sẽ hỗ trợ chọn gói phù hợp với hành trình, đồng thời hướng dẫn kích hoạt và xử lý sự cố cho các thiết bị tương thích như iPhone XS, Apple Watch Series 3, Samsung Galaxy S20+ trở lên.